Старыя фотаздымкі

Вельмі пашанцавала тым сем’ям, у якіх захаваліся вялікія фотаархівы з разнастайнымі постацямі сваякоў. У сям’і дзеда Васіля Хера і бабулі Вольгі Лукашэвіч захавалася некалькі здымкаў. Дзеда не стала, калі мне споўнілася 4 гады. Я шмат праводзіла часу з бабуляй, яна вучыла мяня чыць і пісаць, размаўляць па-беларуску або па-вясковаму. Менавіта з ёй я ўпершыню абмяркоўвала гісторыю сям’і і некаторыя з гэтых здымкаў. Але пра некаторыя яна мала што ведала, а пра іншыя я проста нічога не занатавала. І зараз, калі я праглядаю здымкі, мне здаецца, што наша размова нібыта працягваецца.

Сёння я змяшчу здымкі, якія магчыма дапамогуць мне даведацца нешта новае пра маю сям’ю. Магчыма ў кагосці дома захоўваюцца такія ж. А можа нехта пазнае каго. Гэтыя здымкі рабіліся ў розны час.

Вось гэты здымак, на якім адлюстраваны брат дзеда Стэфан (1889-1942?). Паколькі прозвішча яшчэ не змененае і да маці Стэфан не звяртаецца (яна памёрла ў 1913 г.), то здымак зроблены недзе ў 1913-1921 гг. Хто з трох мужчынаў Стэфан, я дакладна не ведаю. Мяркую, што ён у цэнтры, бо больш за ўсё нагадвае свайго сына Аляксандра, майго стрыечнага дзядзьку. Але я магу памыляцца, усе твары падаюцца мне знаёмымі.

Стэфан Хер (найверагодней ў цэнтры)
Подпіс фотаздымка: въ Хуторъ Негновичи получить Дорогому Папашу Сестрам Брату и Жене отъ сына к родитялямъ Стэфана Хера получить Алексею Говриловичу

На гэтым здымку сястра дзеда Любоў (1907-1988), пэўна яшчэ да замужжа з Грыгорыем Крачкоўскім, то бок недзе да 1933 г. Яна другая злева ў атачэнні сябровак. Іншых асоб мне бабуля называла, але я не занатавала…

Любоў Крачкоўская (Хер)
Любоў Крачкоўская (Хер) другая злева. Іншыя асобы невядомыя (магчыма яе стрыечныя сёстры народжаныя Чарняўскія: злева Любоў Яўменаўна Яфрэмава, а па цэнтры Ганна Яўменаўна Бачышча – родныя сёстры; іх маці Агафія Гаўрылаўна – родная сястра прадзеда Аляксея Гаўрылавіча)

Брат маёй бабулі Лукашэвіч Іван Фёдаравіч, нарадзіўся прыкладна ў 1909-1912 гг. Пра яго лёс мне мала вядома.

Брат бабулі Іван Фёдараў Лукашэвіч

Гэта нейкія сваякі па лініі бабулі, але хто яны застаецца пакуль таямніцай.

Невядомыя сваякі

Яшчэ адна сям’я, таксама хутчэй за ўсё Лукашэвічы. Гэтыя здымкі нечым нагадваюць тыя, что я ўжо змяшчала, калі пісала пра прабабулю Варвару Лукашэвіч.

Невядомыя сваякі

Невядомыя сваякі

Гэтых асобаў ніхто не пазнае, магчыма сваякі, а магчыма нейкія сябры сям’і.

Невядомыя сваякі

Невядомыя сваякі

Невядомы хлопчык, магчыма адзін з пляменнікаў бабулі.

Генадзь Лукашэвіч

Верагодна пляменнік бабулі Геня Лукашэвіч, сын Івана Фёдаравіча Лукашэвіча.

Яшчэ сваякі, магчыма кузіна бабулі. Паколькі здымак больш позні, спадзяюся, што нехта пазнае.

Стэфан Аляксееў і Ганна Лукашэвіч
Верагодна брат дзеда Стэфан Аляксеевіч Аляксееў (Хер) з жонкай Ганнай Фёдараўнай Лукашэвіч (таксама стрыечная сястра бабулі)

Неверагодныя і задуменныя твары, позіркі з мінулага, якія заварожваюць. Я вельмі спадзяюся, што аднойчы большасць з іх зноўку будзе мець імёны.

P.S. [21 лістапада 2016] Абнаўляю подпісы пад здымкамі, бо атрымоўваю зваротную сувязь ад сваякоў.

Таямніца Неманіцы, альбо гісторыя пра сямейны хутар

Барысаўшчына – адзін з рэгіёнаў, які я даследую для сваёго сяменага дрэва. Мае продкі па бацькоўскай лініі жылі там на працягу як мінімум двух стагоддзяў. І хаця ў прынцыпе мне пашанцавала, што шмат якія дакументы захаваліся, я ўсё роўна сутыкаюся з тым, што нейкай інфармацыі не хапае. Вялікай дапамогай у пошуку мне сталі мае сваякі: дзядзі, цёці і іх кузэны блізкія і далёкія. Зусім нядаўна я падцвердзіла сваю тэорыю датычна дзявочага прозвішча маёй прабабулі.


Варвара Мацьвеева Лукашэвіч (1878-1962) з унучкай Клаўдзіяй

Але ўсё па парадку. Мая прабабуля Варвара нарадзілася на хутары, на хутары які заснавалі два браты недзе ў сярэдзіне 19 стагоддзя. Хутар называўся Купейка. Усё бы нічога, толькі на сучасных мапах гэтая назва не сустакаецца (хаця ёсць у даведніку Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь (Мінская вобласць) 2003 года, як страчаная назва). Таксама іншыя генеалагісты дапамаглі мне знайсці дзве ўзгадкі пра Купейкі ў спісе айконімаў Барысаўшчыны:

Купейка – вёска, зараз не існуе; знаходзілася ў кіламетры на паўднѐвы захад ад вёскі Ярцаўка
Купейка 2-я – вёска, зараз не існуе, знаходзілася на тэрыторыі сучаснага Мётчанскага с/с

(паводле “Гоман Барысаўшчыны” №12(93) за 2006 год, №1-2(94-95) за 2007 год з удакладненнямі)

З. Купейка на мапе 1869 года

Таму мая першапачатковая версія, што хутар мог быць побач з Млёхавам (адкуль паходзяць многія Барысаўскія Лукашэвічы) ці са Старабарысавам (дзе ў прабабулі была маёмасць), адпала. Наступнай задачай стала вызначыць, калі хутар існаваў і да якой царквы адносіўся (паколькі верагодна, што прабабуля была праваслаўнай). Гэта задача апынулася не самай лёгкай і дакладных адказаў усё яшчэ няма. Аднак метрычныя кнігі ў НГАБ і размовы з дзядзямі і цёцямі дапамагаюць, бо хто шукае, той знаходзіць.

Што тычыцца прыхода, па некаторых дадзеных гэта мусіла быць царква ў Лошніцы, але там Купейка не ўгадвалася ніводнага раза. Па адлегласці маглі таксама быць Глівін і Вяляцічы. Але праглядаючы метрычныя кнігі ўсіх трох цэркваў патрэбных запісаў я не знаходзіла: ні запіса аб шлюбе маіх прадзедаў Фёдара Антонава Лукашэвіча і Варвары Матфеевай недзе ў 1897-99 гг, ні запіса аб нараджэнні Варвары прыкладна ў 1878 годзе. Тры гады таму я нават зрабіла запыт ў НГАБ, каб мне зрабілі платны пошук, які таксама не даў вынікаў з-за адсутнасці дакументаў (хаця дадаў да спісу цэркваў Неманіцу).

Скажу шчыра, я была ў роспачы. Справа ў тым, што жаночая генеалогія ўскладняецца тым, што пасля шлюбу прозвішча жонкі традыцыйна мяняецца. Дакладна ж вызначыць дзявочае прозвішча можна толькі па запісе аб шлюбе, якога ў мяне не было. Я працягвала праглядаць запісы па Неманіцкай царкве і сустракала некалькі імёнаў, якія гучалі падобна да маёй прабабулі, сярод іх былі “Застенка Купейки Борисовскій мещанинъ Александръ Матфеевъ Лукашевичъ“, “заст. Купейки мещанка Елена Матфеева Лукашевичъ девица”, “мещанина города Борисова, проживающего на хуторе Купейка, Феодора Матфеева Лукашевича” і “Хутора Купейки Борисовскій мещанинъ Матфей Ивановъ Лукашевичъ“. А паколькі ў Купейцы ўсяго сутракалася толькі тры прозвішчы – Лукашэвіч, Адамейка і Бабіцкі – то выснова напрошвалася сама: Варвара была Лукашэвіч і да шлюба. А бацькам яе быў вышэй узгаданы Мафей Іванаў Лукашэвіч. Зрэшты гэтая версія і падцвердзілася пры далейшай размове са сваякамі, якія падцвердзілі, што Фёдар Матфееў і Варвара Матфеева былі роднымі братам і сястрой.

Вядома, вельмі хочацца падмацаваць гэтую інфармацыю архіўнымі дакументамі і надзею я не губляю. Ёсць яшчэ  фонд 111 па Неманіцкай царкве, а ў ім вопіс 1 справа 10 з дакументамі да “шлюбных вобшукаў” (тут магчыма будзе ўзгадка пра шлюб прадзедаў). Дадзеная справа пакуль расшыта і не выдаецца. Таксама ёсць ф. 136 воп. 22  справа 60 па Неманіцкай царкве з метрычнымі кнігамі за 1850-86 гг, якая ўжо некалькі год на рэстаўрацыі (а тут яшчэ застаецца надзея знайсці запіс аб нараджэнні Варвары). Зрэшты абодва запісы могуць апынуцца і ў зусім іншай царкве, так што пошук працягваецца.


Міжваенная мапа часткі Барысаўскага раёну, уключна з Лошніцай, Граблом, Вялікімі Негнавічамі, Ярцаўкамі, Неманіцай і Заваламі.

Што тычыцца датаў існавання хутара, то ўзнік ён недзе ў сярэдзіне 19 стагоддзя, а знік з прыходам калгасаў і калектывізацыі на тэрыторыі Ўсходняй Беларусі. Кажуць калісьці там таксама былі магільныя пліты, якія пасля зааралі. Нехта з жыхароў хутара пераехаў у Ярцаўкі, нехта ў суседнія вёскі.

А вечны спакой мой прапрадзед Матфей Іванаў Лукашэвіч знайшоў на могілках у суседняй вёсцы Завалы ва ўзросце 84 гадоў. Яго магіла захавалася, хоць і прайшло амаль сто гадоў (прапрадзед быў пахаваны прыкладна ў 1918 годзе). Калі я адкрыла для сябе гэты факт, гэта быў сапраўдны цуд. Ты прыходзіць да надмагілля і разумееш: тут ляжыць твой продак, ён бацька тваёй прабабулі, дзед тваёй бабулі, прадзед твайго бацькі… Такія моманты сапраўды натхняюць і даюць цярпення шукаць далей.

Напрыканцы гэтага аповяду дадам вось такі здымак:

Бацькі і сёстры Варвары

На ім сям’я, якая прыходзіцца роднымі маёй бабулі, адпаведна гэта нехта з Лукашэвічаў. Толькі я пакуль не магу дакладна сказаць, дзе хто. Так што не ўсе таямніцы яшчэ раскрыты і працяг будзе.