Паход у нацыянальны гістарычны архіў

Мае стасункі з архівам складаныя: сёння я выходжу адтуль поўная энтузіазму і натхнення, а заўтра ў роспачы, што да выдачы наступных спраў трэба чакаць яшчэ тры тыдні. Так дарэчы і ўзнік гэты блог – часткова, каб запоўніць “радаводнай справай” дні паміж паходамі ў архіў. Але пошук у архіве насамрэч захапляе і нішто не параўнаецца з пачуццём, калі знаходзіш патрэбны дакументальны запіс і думкамі вяртаешся ў мінулае сваіх продкаў. Таксама, як адноўчы мне сказала супрацоўніца архіва, ніхто так не зацікаўлены ў дасканалым пошуку гісторыі тваёй сям’і, як ты сам.

Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі змяшчае тысячы дакументаў, якія могуць быць карысныя для генеалагічных пошукаў. На сайце архіва ёсць парады, якія могуць быць вельмі карысныя пачаткоўцам (гл. тут: niab.by/genealogy/). Звярніце ўвагу на даведнік па архіўных фондах, які дапаможа арыентавацца ў нумарах і змесце асобных фондаў.

Што трэба зрабіць перад пачаткам працы ў архіве:

– Сістэматызацыя існуючых дадзеных аб Вашых продках;

Перад паходам у архіў трэба ўзброіцца ўсёй магчымай інфармацыяй, якую Вы сабралі па сваім дрэве. Важна ведаць поўныя імёны, месцы нараджэння, веравызнанне (паколькі метрычныя кнігі вяліся пры храмах), даты нараджэння (ці прынамсі год).

Ужо на гэтай стадыі я пачала карыстацца вельмі зручнай праграмкай My Heritages Family Tree Builder (скачаць можна тут), яна даступная на рускай і англійскай мовах сярод шматлікіх іншых (беларускай версіі нажаль няма). Асноўная фунцыя, якая мне вельмі дапамагла, – гэта маляванне графікаў родзічаў і магчымасць уносіць дадзеныя па шматлікіх сем’ях. Так што вельмі раю.

Таксама я шмат працую з табліцамі (для прыкладу ў Excel). Я раблю асобны файл для кожнай метрычнай кнігі, з якой працую, а пасля ўношу дадзеныя ў Family Tree Builder.

– Вызначэнне асобаў, якіх шукаць першымі;

Варта ўсведамляць, што ў гістарычным архіве захоўваюцца дакументы да 1917 г. (у некаторых выпадках крыху пазней, напрыклад да 1920 г.). Адпаведна, каб распачаць пошук уласнай сямейнай гісторыі трэба мець імёны продкаў, якія нарадзіліся да гэтага году.

– Заява на дазвол працаваць у чытальнай зале архіва;

Архіў – бюракратычная ўстанова, у якой без дазволу і некалькіх подпісаў нельга нешта зрабіць. Перад пачаткам працы ў чытальнай зале трэба завітаць у архіў з заявай, каб атрымаць чытацкі білет, які трэба будзе штогод аднаўляць. У заяве пазначаюцца пашуковыя прозвішчы і іх дачыненне да Вас. Узор заявы тут.

– Вызначэнне царквы/рэлігійнай установы;

Будзьце гатовы, што сённяшняе тэрытарыяльная і парафіяльная дзяленне можа не супадаць з тым, што было ў мінулым і пазамінулым стагоддзям. Супрацоўнікі архіва могуць дапамагчы кансультацыяй, але трэба будзе зрабіць прынамсі аднаразовую аплату за гэтую паслугу. Мне асабіста такія кансультацыі дапамагалі слаба і да высноваў я прыходзіла сама. У чытальнай зале ёсць электронныя даведнікі, якія могуць дапамагчы. Ведаючы царкву ці іншую рэлігійную ўстанову пры дапамозе электроннага даведніка ў чытальнай зале можна праглядзець спіс захаваных справаў па дадзеным храме (ёсць падрабязный даведнік па метрычных кнігах, то бок па запісах ад нараджэнні, шлюбе ці смерці).

– Вопісы

У кожнага фонда ў архіве існуе адзін ці болей (у выпадку, калі фонд вялікі) вопіс. Вопіс – гэта пералік і апісанне усіх кніг, якія знаходзяцца на захаванні ў дадзеным фондзе. Па мноству фондаў выдрукаваныя вопісы ёсць у чытальнай зале і з імі можна азнаёміцца на месцы, каб вырашыць якую кнігу (справу) Вы жадаеце замовіць.

– Замова

Каб замовіць патрэбныя справы, трэба скарыстацца бланкам замоў. У ім трэба пазначыць тры лічбы: нумар фонду, нумар вопісу і нумар справы/кнігі. Пазначаецца пашуковае прозвішча і загалоўкі спраў. Звярніце ўвагу, што архіў ласкава праросіць нумарацыю распісываць у парадку павялічэння (для прыкладу справа 5 павінна быць пазначана раней за справу 10; вопіс 14 раней за 22 вопіс таго ж фонду). Некаторыя справы могуць быць даступныя толькі ў лічбавым фармаце, тады іх трэба замаўляць на асобным бланку. На асобным бланку раю рабіць і асабліва каштоўныя справы паколькі іх трэба здаваць праз пяць дзён пасля выдачы, а з іншымі справамі магчыма Вы захочаце папрацаваць даўжэй.

– Запасціся цярпеннем

Даследчыкі радаводу маюць права замовіць за раз толькі пяць спраў і новыя можна замаўляць толькі здаўшы папярэднія. Паколькі попыт на працу ў чытальнай зале сярод насельніцтва перавышае колькасць месцаў у чытальнай зале, то ёсць абмежаванне на максімальную колькасць заявак “радаводнікаў” на кожны дзень (восем, калі не памыляюся). У выніку на сённяшні дзень чарга на выдачу складае 2-3 тыдні.

Так што поспехаў у пошуках!

P.S. Буду рада адказаць на пытанні ў каментарах.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *