Роздумы пра далейшыя пошукі

Сяння я паглядзела два відэа пра радавод, якія нагадалі мне пра тое, што я ўжо досыць даўно нічога не пісала і мала што рабіла ў справе ўласных пошукаў. Таму я сёння звярнулася да сваіх прадзедаў і крытычным вокам паглядзела на тое, што зараз маю. Што ў сваю чаргу навяло мяне на думку прызначыць сабе мэту, пасля якой я магла б спыніцца.

Дык вось, мэта мая ляжыць на паверхні, а зараз будзе занатавана тут. Я хачу па ўсіх (без выключэння) прамых лініях продкаў мець сем даследаваных і вызначаных пакаленняў. То бок 1+2+4+8+16+32+64. На дадзены момант я маю 1+2+4+8+16(2?)+ 27(18?)+36(23?). У мяне дагэтуль няма дадзеных пра шлюб маіх прадзедаў Варвары і Фёдара Лукашэвічаў і запісу аб нараджэнні Варвары. Гэта першая двойка з пытальнікам. Далей пытальнікаў яшчэ болей, бо нейкія лініі ўжо ёсць у радаводзе, але некай інфармацыі не стае, альбо я ўнесла іх базуючыся на гіпотэзах, якія трэба спраўдзіць. Таму сёння я стаўлю гэтую задачу і паглядзім, колькі спатрэбіцца часу, каб яе выканаць.

А тут я пакіну два відэа, для натхнення. У першым Дзяніс Лісейчыкаў распавядае пра працу ў Нацыянальным гістарычным архіве:

А ў другім Леся Пчолка пра свае пошукі і праект VEHA:

Новыя знаходкі і здагадкі

У мяне пытаюцца, што адбылося з блогам. Мне банальна не хапае часу, каб ім займацца і аднавіць папярэднія запісы. Але тым не менш, я працягваю пошукі, хоць і марудна.

Сёння, дзякуючы Барысаўскай тэме на форуме http://forum.vgd.ru я атрымала прывітанне з 1864 года. Цяпер я ведаю, дзе шукаць інфармацыю па прадзедавых продках (у нацыянальным гістарычным архіве, натуральна).

Праз ДНК тэст маёй цёці і інструмент “ці сваякі твае бацькі” на gedmatch.com, я атрымала вынік, што ў маёй бабулі і майго дзеда быў адзін продак 4-5 пакаленняў таму. Цяпер трэба гэтую тэорыю спраўдзіць.

А гэтай восенню я сустрэла немца з прозвішчам Хэрр (амаль як наша) і можна пашукаць у гэтым кірунку.

Грандыёзных планаў гара, трэба выбраць прыярытэтныя 🙂

Старыя фотаздымкі

Вельмі пашанцавала тым сем’ям, у якіх захаваліся вялікія фотаархівы з разнастайнымі постацямі сваякоў. У сям’і дзеда Васіля Хера і бабулі Вольгі Лукашэвіч захавалася некалькі здымкаў. Дзеда не стала, калі мне споўнілася 4 гады. Я шмат праводзіла часу з бабуляй, яна вучыла мяня чыць і пісаць, размаўляць па-беларуску або па-вясковаму. Менавіта з ёй я ўпершыню абмяркоўвала гісторыю сям’і і некаторыя з гэтых здымкаў. Але пра некаторыя яна мала што ведала, а пра іншыя я проста нічога не занатавала. І зараз, калі я праглядаю здымкі, мне здаецца, што наша размова нібыта працягваецца.

Сёння я змяшчу здымкі, якія магчыма дапамогуць мне даведацца нешта новае пра маю сям’ю. Магчыма ў кагосці дома захоўваюцца такія ж. А можа нехта пазнае каго. Гэтыя здымкі рабіліся ў розны час.

Вось гэты здымак, на якім адлюстраваны брат дзеда Стэфан (1889-1942?). Паколькі прозвішча яшчэ не змененае і да маці Стэфан не звяртаецца (яна памёрла ў 1913 г.), то здымак зроблены недзе ў 1913-1921 гг. Хто з трох мужчынаў Стэфан, я дакладна не ведаю. Мяркую, што ён у цэнтры, бо больш за ўсё нагадвае свайго сына Аляксандра, майго стрыечнага дзядзьку. Але я магу памыляцца, усе твары падаюцца мне знаёмымі.

Стэфан Хер (найверагодней ў цэнтры)
Подпіс фотаздымка: въ Хуторъ Негновичи получить Дорогому Папашу Сестрам Брату и Жене отъ сына к родитялямъ Стэфана Хера получить Алексею Говриловичу

На гэтым здымку сястра дзеда Любоў (1907-1988), пэўна яшчэ да замужжа з Грыгорыем Крачкоўскім, то бок недзе да 1933 г. Яна другая злева ў атачэнні сябровак. Іншых асоб мне бабуля называла, але я не занатавала…

Любоў Крачкоўская (Хер)
Любоў Крачкоўская (Хер) другая злева. Іншыя асобы невядомыя (магчыма яе стрыечныя сёстры народжаныя Чарняўскія: злева Любоў Яўменаўна Яфрэмава, а па цэнтры Ганна Яўменаўна Бачышча – родныя сёстры; іх маці Агафія Гаўрылаўна – родная сястра прадзеда Аляксея Гаўрылавіча)

Брат маёй бабулі Лукашэвіч Іван Фёдаравіч, нарадзіўся прыкладна ў 1909-1912 гг. Пра яго лёс мне мала вядома.

Брат бабулі Іван Фёдараў Лукашэвіч

Гэта нейкія сваякі па лініі бабулі, але хто яны застаецца пакуль таямніцай.

Невядомыя сваякі

Яшчэ адна сям’я, таксама хутчэй за ўсё Лукашэвічы. Гэтыя здымкі нечым нагадваюць тыя, что я ўжо змяшчала, калі пісала пра прабабулю Варвару Лукашэвіч.

Невядомыя сваякі

Невядомыя сваякі

Гэтых асобаў ніхто не пазнае, магчыма сваякі, а магчыма нейкія сябры сям’і.

Невядомыя сваякі

Невядомыя сваякі

Невядомы хлопчык, магчыма адзін з пляменнікаў бабулі.

Генадзь Лукашэвіч

Верагодна пляменнік бабулі Геня Лукашэвіч, сын Івана Фёдаравіча Лукашэвіча.

Яшчэ сваякі, магчыма кузіна бабулі. Паколькі здымак больш позні, спадзяюся, што нехта пазнае.

Стэфан Аляксееў і Ганна Лукашэвіч
Верагодна брат дзеда Стэфан Аляксеевіч Аляксееў (Хер) з жонкай Ганнай Фёдараўнай Лукашэвіч (таксама стрыечная сястра бабулі)

Неверагодныя і задуменныя твары, позіркі з мінулага, якія заварожваюць. Я вельмі спадзяюся, што аднойчы большасць з іх зноўку будзе мець імёны.

P.S. [21 лістапада 2016] Абнаўляю подпісы пад здымкамі, бо атрымоўваю зваротную сувязь ад сваякоў.

Каласы пад сярпом тваім…

Ведаеце, я доўга думала, што рэпрэсіі абмінулі маю сям’ю. Аднойчы мне напісалі паведамленне ў адным з форумаў, дзе я пісала пра свае пашуковыя прозвішчы. Мяне спыталі ці я ведаю нешта пра двух братоў Крачкоўскіх з вёскі Грабло Барысаўскага раёну. Паколькі сястра майго дзеда выйшла замуж за Крачкоўскага, то прозвішча было мне знаёмым. А ў выніку апынулася, што гэта былі родныя браты мужа маёй дваюраднай бабулі.

Крачковский Бронислав Иванович

Родился в 1899 г., д. Млехово Борисовского р-на Минской обл.; поляк; образование начальное; колхозник, Колхоз им.Куйбышева. Проживал: Минская обл., Борисовский р-н, д. Гребло.
Арестован в сентябре 1937 г.
Приговорен: “тройка” 11 октября 1937 г., обв.: 69, 72, 74 УК БССР – член к/р группы, а/с агитация.
Приговор: ВМН, конфискация имущества Расстрелян 23 октября 1937 г. Реабилитирован 27 декабря 1958 г. Президиум Минского облсуда

Крачковский Станислав Иванович

Родился в 1896 г., д. Гребло Борисовского р-на Минской обл.; поляк; образование начальное; колхозник, Колхоз им.Куйбышева. Проживал: Минская обл., Борисовский р-н, д. Гребло.
Арестован в сентябре 1937 г.
Приговорен: “тройка” 11 октября 1937 г., обв.: 69, 72, 74 УК БССР – член к/р группы, вредительство, а/с агитация.
Приговор: ВМН, конфискация имущества Расстрелян 23 октября 1937 г. Реабилитирован 27 декабря 1958 г. Президиум Минского облсуда

Источник: Белорусский “Мемориал”

Паляк у дадзеным выпадку азначае, што кожны з іх быў каталік (па-шчырасці, падзяленне на палякаў і рускіх згодна з рэлігійнай прыналежнасцю да каталікоў і праваслаўных мяне пастаянна бянтэжыць). У 1937 годзе Браніславу было 38, а Станіславу 41 год. Іх растралялі 23 кастрычніка 1937 года таму, што адзін з суседзяў па вёсцы напісаў данос…

Калі я стала распытваць сваякоў, то апынулася, што ў маёй сям’і амаль ніхто пра гэта не ведаў. Мая цёця распавяла, што аднойчы чула, як дзед неяк шаптаўся з іншымі аднавяскоўцамі пра арыштаваных, але болей яна не памятала. А вось мой дваюрадны дзядя, які даводзіцца родным пляменнікам расстраляным, ведаў і пра арышт, і пра растрэл, і пра данос, і імя аднавяскоўца, які яго напісаў.

Гэта проста нейкі фільм жахаў. Як можна было жыць у такі час, як можна было кожны дзень бачыць гэтага суседа?

Сёння дзень памяці расстраляных пісменнікаў і вось гэта відэа мяне найбольш узрушыла. Гераіня і дачка растралянага напрыканцы кажа: “Трэба ведаць, адкуль мы, хто нашы дзяды, і кланяцца ім. Таму, як дзякуйючы ім, мы ёсць пад гэтым сонцам, мы жывем. І каб захаваць сваё трэба прыходзіць да дзядоў, яны вам усё-усё падскажуць, усё раскажуць, нават тады, калі вы іх не бачыце.”

Гэта тэма, пра якую цяжка пісаць, яна вельмі балючая. Але мы мусім памятаць, бо памяць пра людзей, якія сталі ахвярамі рэпрэсій, робіць іх жывымі ў нашых сэрцах і іх імёны застануцца ў гісторыі, каб яна больш не паўтаралася.

Таямніца Неманіцы, альбо гісторыя пра сямейны хутар

Барысаўшчына – адзін з рэгіёнаў, які я даследую для сваёго сяменага дрэва. Мае продкі па бацькоўскай лініі жылі там на працягу як мінімум двух стагоддзяў. І хаця ў прынцыпе мне пашанцавала, што шмат якія дакументы захаваліся, я ўсё роўна сутыкаюся з тым, што нейкай інфармацыі не хапае. Вялікай дапамогай у пошуку мне сталі мае сваякі: дзядзі, цёці і іх кузэны блізкія і далёкія. Зусім нядаўна я падцвердзіла сваю тэорыю датычна дзявочага прозвішча маёй прабабулі.


Варвара Мацьвеева Лукашэвіч (1878-1962) з унучкай Клаўдзіяй

Але ўсё па парадку. Мая прабабуля Варвара нарадзілася на хутары, на хутары які заснавалі два браты недзе ў сярэдзіне 19 стагоддзя. Хутар называўся Купейка. Усё бы нічога, толькі на сучасных мапах гэтая назва не сустакаецца (хаця ёсць у даведніку Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь (Мінская вобласць) 2003 года, як страчаная назва). Таксама іншыя генеалагісты дапамаглі мне знайсці дзве ўзгадкі пра Купейкі ў спісе айконімаў Барысаўшчыны:

Купейка – вёска, зараз не існуе; знаходзілася ў кіламетры на паўднѐвы захад ад вёскі Ярцаўка
Купейка 2-я – вёска, зараз не існуе, знаходзілася на тэрыторыі сучаснага Мётчанскага с/с

(паводле “Гоман Барысаўшчыны” №12(93) за 2006 год, №1-2(94-95) за 2007 год з удакладненнямі)

З. Купейка на мапе 1869 года

Таму мая першапачатковая версія, што хутар мог быць побач з Млёхавам (адкуль паходзяць многія Барысаўскія Лукашэвічы) ці са Старабарысавам (дзе ў прабабулі была маёмасць), адпала. Наступнай задачай стала вызначыць, калі хутар існаваў і да якой царквы адносіўся (паколькі верагодна, што прабабуля была праваслаўнай). Гэта задача апынулася не самай лёгкай і дакладных адказаў усё яшчэ няма. Аднак метрычныя кнігі ў НГАБ і размовы з дзядзямі і цёцямі дапамагаюць, бо хто шукае, той знаходзіць.

Што тычыцца прыхода, па некаторых дадзеных гэта мусіла быць царква ў Лошніцы, але там Купейка не ўгадвалася ніводнага раза. Па адлегласці маглі таксама быць Глівін і Вяляцічы. Але праглядаючы метрычныя кнігі ўсіх трох цэркваў патрэбных запісаў я не знаходзіла: ні запіса аб шлюбе маіх прадзедаў Фёдара Антонава Лукашэвіча і Варвары Матфеевай недзе ў 1897-99 гг, ні запіса аб нараджэнні Варвары прыкладна ў 1878 годзе. Тры гады таму я нават зрабіла запыт ў НГАБ, каб мне зрабілі платны пошук, які таксама не даў вынікаў з-за адсутнасці дакументаў (хаця дадаў да спісу цэркваў Неманіцу).

Скажу шчыра, я была ў роспачы. Справа ў тым, што жаночая генеалогія ўскладняецца тым, што пасля шлюбу прозвішча жонкі традыцыйна мяняецца. Дакладна ж вызначыць дзявочае прозвішча можна толькі па запісе аб шлюбе, якога ў мяне не было. Я працягвала праглядаць запісы па Неманіцкай царкве і сустракала некалькі імёнаў, якія гучалі падобна да маёй прабабулі, сярод іх былі “Застенка Купейки Борисовскій мещанинъ Александръ Матфеевъ Лукашевичъ“, “заст. Купейки мещанка Елена Матфеева Лукашевичъ девица”, “мещанина города Борисова, проживающего на хуторе Купейка, Феодора Матфеева Лукашевича” і “Хутора Купейки Борисовскій мещанинъ Матфей Ивановъ Лукашевичъ“. А паколькі ў Купейцы ўсяго сутракалася толькі тры прозвішчы – Лукашэвіч, Адамейка і Бабіцкі – то выснова напрошвалася сама: Варвара была Лукашэвіч і да шлюба. А бацькам яе быў вышэй узгаданы Мафей Іванаў Лукашэвіч. Зрэшты гэтая версія і падцвердзілася пры далейшай размове са сваякамі, якія падцвердзілі, што Фёдар Матфееў і Варвара Матфеева былі роднымі братам і сястрой.

Вядома, вельмі хочацца падмацаваць гэтую інфармацыю архіўнымі дакументамі і надзею я не губляю. Ёсць яшчэ  фонд 111 па Неманіцкай царкве, а ў ім вопіс 1 справа 10 з дакументамі да “шлюбных вобшукаў” (тут магчыма будзе ўзгадка пра шлюб прадзедаў). Дадзеная справа пакуль расшыта і не выдаецца. Таксама ёсць ф. 136 воп. 22  справа 60 па Неманіцкай царкве з метрычнымі кнігамі за 1850-86 гг, якая ўжо некалькі год на рэстаўрацыі (а тут яшчэ застаецца надзея знайсці запіс аб нараджэнні Варвары). Зрэшты абодва запісы могуць апынуцца і ў зусім іншай царкве, так што пошук працягваецца.


Міжваенная мапа часткі Барысаўскага раёну, уключна з Лошніцай, Граблом, Вялікімі Негнавічамі, Ярцаўкамі, Неманіцай і Заваламі.

Што тычыцца датаў існавання хутара, то ўзнік ён недзе ў сярэдзіне 19 стагоддзя, а знік з прыходам калгасаў і калектывізацыі на тэрыторыі Ўсходняй Беларусі. Кажуць калісьці там таксама былі магільныя пліты, якія пасля зааралі. Нехта з жыхароў хутара пераехаў у Ярцаўкі, нехта ў суседнія вёскі.

А вечны спакой мой прапрадзед Матфей Іванаў Лукашэвіч знайшоў на могілках у суседняй вёсцы Завалы ва ўзросце 84 гадоў. Яго магіла захавалася, хоць і прайшло амаль сто гадоў (прапрадзед быў пахаваны прыкладна ў 1918 годзе). Калі я адкрыла для сябе гэты факт, гэта быў сапраўдны цуд. Ты прыходзіць да надмагілля і разумееш: тут ляжыць твой продак, ён бацька тваёй прабабулі, дзед тваёй бабулі, прадзед твайго бацькі… Такія моманты сапраўды натхняюць і даюць цярпення шукаць далей.

Напрыканцы гэтага аповяду дадам вось такі здымак:

Бацькі і сёстры Варвары

На ім сям’я, якая прыходзіцца роднымі маёй бабулі, адпаведна гэта нехта з Лукашэвічаў. Толькі я пакуль не магу дакладна сказаць, дзе хто. Так што не ўсе таямніцы яшчэ раскрыты і працяг будзе.

 

Такое цудоўнае прозвішча Хер

Я не жартую, што прозвішча цудоўнае і як мінімум адметнае, хаця ў Беларусі пэўна яно больш не існуе. Сапраўды чым правінілася прозвічша сугучнае з літарай стараславянскага алфавіта Хер? Ці літара і прозвішча вінаватыя, што сталі замяняльнікам іншага слова?

Мае сябры вельмі весела рагочуць, калі я ім апавядаю, што калі б не брат майго дзеда, які хацеў больш “простае” прозвішча, якое б яму не замінала ў прафесійным росце, то нарадзілася б я з прозвішчам Хер. Таццяна Хер – па-мойму нават цікава. Аднак жонка майго дзядзі аднойчы сказала, што замуж бы за яго с такім прозвішчам не пайшла. Вось такое сур’ёзнае і несур’ёзнае прозвішча.

Але ж па парадку. Усё 19 стагоддзе мае продкі жылі з гэтым прозвічшам і не ведалі клопату. І яны былі не адныя – больш за палову вёскі Вялікія Негнавічы (ў сённяшнім Барысаўскім раёне) мелі гэта прозвішча. У гэтай вёсцы прозвішча было распаўсюджанае, аднак мала дзе яшчэ сустракаецца, а таму яно і адметнае.

Пасля першай сусветнай вайны і рэвалюцыі ў Расійскай імперыі, пачаліся новыя працэсы ў грамадстве. Сяляне пачалі задумвацца аб змене прозвішчаў, каб лепш пасаваць да новых рэаліяў. Я не ведаю, ці жартавалі з прозвішча Хер у 19-м стагоддзі, але ў 20-м відавочна, што для брата майго дзеда яно было не зручным (аб прычынах застаецца здагадвацца). І вось старэйшы сын Стэфан майго прадзеда Аляксея ўгаворвае бацьку памяняць прозвішча. За новым прозвішчам далёка хадзіць не сталі: паколькі дзеда клікалі Аляксей, то і прозвішча ўзялі па вясковай традыцыі клікаць усю сям’ю паводле главы сям’і, то бок Аляксеевы. Так што калі мне кажуць, што Аляксееў прозвішча рускае, то я адказваю, што яно сапраўднае беларускае, толькі новатвор.

У нацыянальным гістарычным архіве я знайшла метрыку Стэфана сына Аляксея Хера за 1889 год, у якой ужо пазней было пазначана Барысаўскім ЗАГС аб змене прозвішча ягоным бацькам і адпаведна сынам. Цікава, што ў майго дзеда Васіля такога штампа ў метрычнай кнізе не стаіць (хіба было пазначана ў іншых дакументах, бо дзед нарадзіўся ў 1904 г. і на момант змены прозвішча не быў паўналетнім).


Прозвішча Хер зменена бацькам на Аляксееў у 1921 годзе.

Між тым прозвішча мянялі і шматлікія аднавяскоўцы. Таму мабыць ніводнага Хера ў выніку не засталося. Так адзін брат прадзеда змяніў прозвішча на Грозаў (гл. ніжэй), іншы – на Хораў. Яшчэ адзін сваяк стаў Яфімавым і г.д.

Я не пакідаю надзеі знайсці яшчэ якія-небудзь дакументальныя сведчанні аб змене прозвішча, бо пакуль вышэй пазначаны запіс – гэта адзінае, што я знайшла. Між іншым у той час пра змену прозвішча трэба было паведаміць у газеце. Такім чынам мне патрапілася на прасторах інтэрнэта вытрымка з невядомай газеты аб змене прозвішча брата майго прадзеда – Карпа Хера. На вялікі жаль, крыніцу дадзенай выявы я не занатавала, а адшукаць зноўку больш не магу. Магчыма ў мяне атрымаецца знайсці арыгінал газеты і таксама нататку пра майго прадзеда Аляксея.


Нататка ў газеце аб змене прозвішча Хер на Грозаў

Ёсць таксама кур’ёзныя гісторыі звязаныя з гэтым прозвішчам у нас час. Яго вельмі складана адшукаць у пашукавіках, бо замест прозвішча з’яўляецца шмат артыкулаў пра літару Х і замяняльнік ненарматыўнага слова. Складана, але магчыма. Адну вясёлую гісторыю апісаў на сваёй старонцы спадар Розенблюм, распавёўшы як доўга яму давялося спрачацца з мадэратарамі расійскага генеалагічнага партала, каб дадаць запіс аб беларускім партызане па прозвішчы Хер.

Сёння адным з галоўных герояў маёй нататкі быў Стэфан Аляксеевіч Аляксееў (н. Хер), які загінуў бяз вестак у час другой сусветнай вайны. Яго забралі нямецкія салдаты ў 1942 годзе і пра далейшы лёс ягоны і дзе знаходзіцца ягоная магіла ніхто ў сям’і не ведае. Ён быў партызанам, ён змагаўся і верыў у лепшую будучыню, як і усе мы. Ён застанецца ў нашай памяці і магчыма аднойчы здарыцца цуд і мы даведаемся, дзе і як ён знайшоў спакой.

А тым часам нашчадкі Хер працягваюць свой пошук, пішуць у блогах і абмяркоўваюць паходжанне прозвішча ў сацыяльных сетках. Таму працяг абавязкова будзе. Сачыце за абнаўленнямі 😉

Доўга шуканыя шлюбы Барычэўскіх

Бабуля Ксенія і дзядуля Стэфан,
прысвячаю вам гэты запіс.
Вы жывеце ў нашых сэрцах і успамінах.

 

 

Калі складаеш радавод, час не заўсёды найлепшы сябар. Пошук некаторых запісаў патрабуе цярпення і ў пэўным сэнсе ўдачы. Першапачатковымі крыніцамі для радаводу з’яўляюцца запісы аб нараджэнні, шлюбе і смерці, а таксама разнастайныя перапісы насельніцтва. Колькасць даступных дакументаў для цэнтральнай Беларусі сапраўды ўражвае і ў прынцыпе пошук можна весці бясконца. Аднак вельмі важна правільна паставіць задачу, сфармуляваць пытанне так, каб знайсці неабходны адказ. Першы крок бадай у кожнага пачынаецца з пошуку запісаў аб нараджэнні дзядоў ці прадзедаў (тых, хто нарадзіўся да 1917 г.). Адпраўной кропкай з’яўляецца вызначэнне правільнага храма (царквы, касцёла і г.д.).

Бацькі маёй мамы жылі ў в. Дубай (націск на першы склад) Столінскага раёну Брэсцкай вобласці. Я ведаю, што ў вёсцы ёсць царква, якая была пабудаваная за некалькі год да нараджэння маіх бабулі і дзядулі. Толькі не ўсё так проста, у Пінскім райне ёсць яшчэ адна вёска, якая называецца Дубае (націск таксама на першы склад) і адным з магчымых варыянтаў назвы гэтай вёскі ёсць Дубай. Не кажучы, што прыметнікі ўтвораныя ад назваў гэтых вёсак супадаюць, а адпаведна пад назвай Дубайская царква можа быць любая з дзвюх. Задачу ўскладняе тое, што абедзве вёскі адносіліся ў часы Расійскай імперыі да Пінскага ўезда… Зрэшты шлях праз церні да зоркі (лат. per aspera ad astra), як кажуць, ці ў нашым выпадку да вытокаў не мусіць быць лёгкім. Натуральна першая метрычная кніга, якую я замовіла апынулася з в. Дубае, а не Дубай. У выніку дадатковага пошуку ў часе і прасторы, патрэбнай царквой і адпаведна яе метрычнымі кнігамі стала царква ў Дубенцы (націск зноў на першы склад). Нібыта ўсё наладзілася, я знайшла запісы аб нараджэнні бабулі і дзядулі іх татаў, аднаго прадзеда і далей лінія Барычэўскіх спынілася… Праглядзеўшы запісы з 1842 году, я не знайшла ніякіх далейшых падказак. Было зусім незразумела адкуль у Дубаі узяліся Барычэўскія, бо іх літаральна было дзве сям’і, якія з’яўляліся маімі наўпроставымі продкамі.

Далей цікавей, трэба праглядзець усе вёскі, адкуль патэнцыйна Барычэўскія маглі перасяліцца ў Дубай. Таму свой пошук я сканцэнтравала на прыблізных гадах нараджэння маіх продкаў і датах, калі яны маглі пабрацца шлюбам. У дадзеным выпадку знайсці запісы аб шлюбах было маім прыярытэтам, бо там будзе пазначаны ўзрост маладых, дзявочае прозвішча жонкі і месца іх пражывання.

Тры гады я замалася гэтым пошукам, не пастаянна, з перапынкамі, але ўвесь час безвынікова. Я праглядала запісы ў бліжэйшых вёсках, знайшла паралельна шмат іншых цікавых запісаў і накірункаў пошуку, але гэтыя шлюбы ўсё ніяк не трапляліся. Дубенец, Стахава, Плотніца, Месцамі Жоўкіна і Вуйвічы – гэта тыя вёскі, з якіх я праглядала запісы. І толькі ў гэтым месяцы я замовіла кнігу з царквы ў Вуйвічах за 1848-68 гады (ф. 136 вопіс 37 справа 87). І нарэшце я знаходжу патрэбны шлюб, і не адзін, а абова.

У момант, калі на старых старонках чужым подчыркам бачыш родныя імёны, хочацца ўскочыць і пачаць таньчыць ад радасці. Двойчы за мінулы тыдзень у мяне было такое пачуццё.

Та дам: 30 студзеня 1849 году пабраліся шлюбам мае прапрадзеды Васіль Барычэўскі і Канстанцыя Радцэвіч.

Околицы Боричевичъ Дворянин Василій Стефановъ Боричевскій православный вторым браком 49 Околицы Дубоя Вдова Констанція Антонова дочь дворянина Антона Родцевича Римско католическая вторым браком 31

А 18 студзеня 1859 году пабраліся шлюбам мае прадзеды Ёсіп Барычэўскі і Франка Качаноўская.

Околицы Боричевичи Дворянинъ Осипъ Михайловъ Боричевскій православный первымъ бракомъ 20 Околицы Дубоя Девица Францишка Матфеева дочь дворянниа Матфея Михайлова Качановскаго православная 18

Такім чынма, таямніца з’яўлення Барычэўскіх у Дубаі раскрыта – абодва пераехалі ў вёску праз шлюб з мясцовымі дзяўчатамі. У іх былі розныя лёсы, яны былі рознага ўзросту, але праз гады праўнучка першага і ўнук другога пабраліся шлюбам.

Гэтыя запісы адказалі на два пытанні, але з’явіўся цэлы шэраг іншых. Хто былі продкамі Канстанцыі Радцэвіч і Францішкі Качаноўскай. У якім касцёле будуць каталіцкія запісы? Ці слушныя запісы былі ў рэвізскіх казках 1811 году? і т.п.

Таму працяг абавязкова будзе.

Шлях праз вайну

Даўно збіралася напісаць пра другую сусветную вайну ў жыцці маіх двух дзядоў. Але ўсё адкладала паколькі тэма вайны нават праз дзесяцігоддзі застаецца балючай, асабліва калі нават сёння ў свеце працягваюцца ўзброенныя канфлікты.

Нагодай сённяшняга допісу стаў паход у Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (дзе дарэчы кожны першы аўторак месяца бясплатны ўваход). Апошні раз у музеі ВАВ я была яшчэ ў старым будынку недзе ў 2004 годзе і мне было цікава паглядзець, што змянілася. Таксама (пра гэта ніжэй) я адшукала некаторыя факты пра франтавыя гісторыі сваіх дзядоў і мне было цікава паглядзець на экспанаты так ці інакш звязаныя з імі.

Мая кузіна ўлетку параіла мне пашукаць нашых дзядоў на сайце http://podvignaroda.mil.ru/. Як апынулася, гэта вельмі карысны рэсурс, які дазваляе знайсці ўзнагароды родных і паказвае копіі дакументаў, пра якія я нават і не марыла. Раю шукаць адразу праз пашыраны пошук асобаў, каб не праглядаць сотні падобных людзей з такім жа прозвішчам. Калі не атрымоўваецца знайсці з першага разу, спрабуйце замяніць пэўныя літары ці задаць меньш параметраў. Натуральна і для генеалагічных пошукаў можа прыдасца.

Вынікам майго пошуку сталі два дакументы, якія крыху распавядаюць за што абодва маіх дзеда атрымалі медалі.

Мой дзед Васіль быў з Барысаўшчыны, з Усходняй Беларусі і ўдзельнічаў у вызваленні Польшчы. На момант прызыву яму было 40 гадоў. Вось запіс пра ягоны медаль.

Дзед Васіль

НАГРАДНОЙ ЛИСТ – медаль “ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ”

“Красноармеец АЛЕКСЕЕВ Василий Алексеевич, будучи стрелком 494 стрелкового полка 134[не зусім разборліва] стрелковой дивизии 3-го Белорусского фронта, принимал активное участие в боях с немецкими захватчиками и в бою под г. Сувалки /Польша/ 24 августа 1944 года был тяжело ранен в правую голень и бедро. В результате ранения имеет: правая нога ограничиное в движении [правапіс арыгінала захаваны]. За …[неразборліва] участие на фронте Отечественной войны и полученное тяжелое ранение достоин награждения медалью “ЗА БОЕВЫЕ ЗАСЛУГИ””

Я з дзяцінства памятаю шыльду на доме дзеда, на якой было напісана нешта кшталту “У гэтым доме жыве ветэран ВАВ”. Дзеда не стала ў 1986, а шыльда ўсё яшчэ вісіць на ўваходзе, толькі літары больш не чытаюцца – час зрабіў сваю справу. Аднак мы, унукі, маем шанец зазірнуць адным вокам у гэты год вайны праз якую ён шоў з ліпеня 1944 па сакавік 1945. Тры тыдні на вайне і цяжкое раненне ў баях на чужыне за тое, каб ворагі адступалі, вайна скончылася. А ў выніку і мірнае жыццё, і ён сам вярнуліся ў родную вёску.

Мой дзед Стэфан быў са Століншчыны, з Заходняй Беларусі і ўдзельнічаў у баях пад Будапештам. На момант наступлення на Будапешт яму было 35 гадоў. Вось запіс пра ягоны медаль.

Дзед Стэфан

3 Укр. фронт

секретно

экз. №1

ПРИКАЗ

по 1073 стрелковому Львовскому полку 316 стрелковой Темрюкской Краснознаменной дивизии.

15 января 1945 года №010/Н Действующая Армия.

НАГРАЖДАЮ:

МЕДАЛЬЮ ЗА ОТВАГУ

3. Наводчика противотанкового ружья взвода противотанковых ружей 1го стрелкового батальена красноармейца БАРИЧЕВСКОГО Степана Александровича за то, что он 25.11.1944 года в бою за селом Сигетсент-Миклош южнее города Будапешта 15 километров, огнем из своего ружья подавил огонь трех пулеметов немцев.

Я знайшла гэтую вёску пад будапештам, там вялікікая колькасць вайсковых магіл салдат Чырвонай арміі. Мой дзед мог застацца там, калі яго кантузіў выбухнуўшы снарад. Дзякуючы нейкаму санітару, які здагадаўся праверыць ягоны пульс, калі дзеда ўжо неслі як нежывога, дзед застаўся жыць і вярнуўся дадому.

Сёння ў музеі мы з мамай знайшлі два проціватанкавых адназарадных ружжы, адно сістэмы Дзехцярова, другое сістэмы Сіманава. Не ведаю, якім карыстаўся мой дзед, але адназначна пачынаеш па іншаму глядзець на экспанаты музея.

Я ўпэўнена, што абодвум дзядам-сялянам было страшна выкарыстоўваць зброю супраць няхай і ворагаў, але людзей. І гэта думка не дае мне спакою. Гэта такі нялёгкі выбар і такі вялікі цяжар. Вайна скалечыла іх целы, але яна таксама іх змяніла назаўсёды.

Гэта гісторыя не толькі двух асобных мужных людзей, уся гісторыя складаецца з такіх малых прыватных гісторый. Каштоўны кожны чалавек. Таму вельмі важна вырашаць любыя канфлікты да таго як яны ўзнікнуць і без зброі.

Шукайце свае гісторыі, абмяркоўвайце іх са сваякамі і распавядайце сваім дзецям.

Амаль лаціна-амерыканскі серыял са шчаслівым канцом

NB: Гэта беларуская версія папярэдняга допісу.

Самой не верыцца, што гэтая сямейная гісторыя была ў мяне перад вачыма ўжо некалькі год, а я дагэтуль не бачыла супадзенняў.

Яшчэ ў 2008 годзе я стварыла групу на Facebook для кожнага, што цікавіцца генеалагічнымі пошукамі па прозвішчы Барычэўскі. Заваўжыўшы, што шмат Барычэўскіх зарэгістраваныя менавіта там і паколькі гэта адной з маіх пашуковых прозвішчаў, я вырашыла паспрабаваць скарыстацца гэтай пляцоўкай. Сама група не вельмі вялікая, але вельмі каштоўная для мяне ў прыватнасці.

Са студзеня 2011 году я таксама рэгулярна працую з дакументамі ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі (дарэчы ў яго таксама ёсць старонка на Facebook). Такім чынам на сённяшні момант я праглядзела ўжо досыць шмат дакументаў і маю ўласныя нататкі датычна сваіх пашуковых прозвішчаў.

Вяртаючыся да непасрэдна гісторыя дадзенага допісу, я назірала за яднаннем розных Барычэўскіх адной лініі, якія зараз жывуць праз акіян і межы розных краінаў – і гэта адбывалася ў рэальным часе на Facebook. Гэтая сямейная лінія паходзіць ад двух братоў, якія эмігравалі з маленькай вёскі Кашара (тут мапа з некаторымі вёскамі, якія маюць дачыненне да прозвішча Барычэўскі) у Польшчу і Аргенціну (пазней пераязджаючы ў іншыя краіны). Асабіста, я шчыра лічыла, што дадзеная галіна дрэва Барычэўскіх не мае ніякага дачынення да маёй сям’і, паколькі мае продкі паходзяць з вёскі Дубай, тым не менш абедзве вёскі знаходзяцца ў Столінскім раёне.

Недзе тыдзень таму я праглядала абмеркавані ў групе і пераглядала свае запісы, і тут я зразумела, што магчыма ёсць сувязь паміж дзвюма лініямі – можа не кроўная, але прынамсі добрасуседская. Справа ў тым, што старэйшыя члены сям’і Барычэўскіх у Кашары ўсе мелі супольнае імя па бацьку – Самуілавіч. Згодна са звескамі нашчадкаў Самуіл прыехаў у Кашару з Пінска. Тым часам у Дубаі таксама быў адзін Самуіл. Нехта скажа, што заўчасна з’ядноўваць гэтых двух у аднаго, улічваючы, што імя магло быць распаўсюджаным і ў прынцыпе ў мяне амаль няма дадзеных па вёсцы Кашара… Вядома, але я думаю, што сувязь ёсць (прынамсі мне хочацца ў гэта верыць). Самуіл Мацьвеевіч Барычэўскі нарадзіўся каля 1860 года ў в. Плотніца. Мне гэта вядома з запісу аб яго вянчанні ў в. Дубенец 13 лютага 1881 года (жыхар Плотніцы ва ўзросце 21 года) з Ірынай Сямёнаўнай Давідоўскай з Дубая. З вялікай верагоднасцю бацькамі Самуіла былі Мацьвей Самуілаў Барычэўскі (нар. каля 1833 г. у Плотніцы) і Алена Фаміна Колб (нар. каля 1835 г. у Плотніцы). Мацьвей і Алена абвянчаліся ў Плотніцы 15 студзеня 1858 г.

Царква ў Дубенцы захоўвала метрычныя звесткі па Дубаі, а гэта мая першапачатковая пашуковая вёска. Так што я ведаю, што ў Самуіла і Алены было прынамсі чацьвёра дзяцей, якіх там хрысцілі: Параскевію ў 1882 г., Самуіла ў 1891 г., Максіма ў 1893 г. і яшчэ адну Параскевію ў 1895 г. У метрыках таксама пазначаюць месца рэгістрацыі бацькоў на той момант, так у 1882 г. гэта была Плотніца, у 1891 і 1893 гг. – Пінск, у 1895 г. – Дубай. Мяркую, што ў іх было болей дзяцей, але хрысцілі іх ў іншай царкве, магчыма ў Пінску ці Альшанах (дадзеныя па Кашары захоўваюцца ў гэтай царкве). Вядома, гэтую тэорыю трэба пазней правяраць у архіве.

Ірына, жонка Самуіла Мацьвеева Барычэўскага, нарадзілася ў Дубаі 24 красавіка 1864 года. Яе бацькамі былі Сымон (пазней узгадваецца як Сямён) Васіліеў Давідоўскі і Людзвіка Стэфанаўна (прозвішча не ведаю). Яна мела прынамсі двух братоў (Міхаіл нар. каля 1858 г. і быў сведкам на яе шлюбе, і Фёдар нар. у 1866 г.) і сястру (Зеновія нар. у 1864 г.). А вось тут на сцэну выходзіць мая сям’я. Мой прапрадзед Іосіф Барычэўскі быў хросным бацькам Ірыны, Зеновіі і Фёдара Давідоўскіх. А значыць ён быў ці сваяком бацькоў Ірыны, ці проста добрым сябрам.

На жаль Ірына памёрла ў досыць маладым узросце – 37 гадоў, яе не стала 25 сакавіка 1899 г. у Дубаі. Пэўна, што неўзабаве, як і большасць мужчын  таго часу, Самуіл ажаніўся зноў. І магчыма ён перасяліўся ў Кашару…

Almost a Latin American soap opera with a happy-end

I can’t believe this family story was in front of my eyes for some years already and I have not put it together before.

Back in 2008 I have created a group on Facebook for everyone interested in researching family name Barycheuski (or in Polish spelling Boryczewski, in Russian Borichevsky). I’ve noticed that there are many people with this name on Facebook and since it was one of my primary researched Family names I gave it a try. It’s not a big group, but very precious to my heart.

Since January 2011 I have regularly working in the National  Historical Archives of Belarus (also on Facebook by the way). So I have seen many documents by now and I have my notes relating to the family names I research.

Long story short, I have observed several lines of the same family reuniting across the ocean and the borders of different countries – live and on Facebook. This reunion traced back to two brothers Boryczewski who had emigrated from a small village Kašara (see map with some villages linked to Barycheuski family) to Poland and Argentina (spreading across the globe afterwards). Personally, I really thought that this line had nothing to do with mine, since my grandparents came from a different village, namely Dubaj, both in Stolin district of Brest region in Belarus though.

A week ago when looking through the communication of the group and checking my notes, I have realised that we might have a link; it might not be a close family relation, but definitely one of the good neighbours. All the “older” family members in Kašara had one common patronimic name and were sons of Samuil (or Samuel), according to the family knowledge he came from Pinsk. Meanwhile, there was one Samuil in Dubaj too. One would say, it is possibly a common name and I really don’t have the records for Kašara village which I didn’t research for the earlier period to “merge” these two… Well, it is true, but still the link is there (at least I hope so). This Samuil son of Matfei was born around 1860 in Plotnica. I know it from the record of Samuil getting married on 13 Feb 1881 (being 21 y.o. and from Plotnica) in Dubieniec with Irina Davidouskaya, daughter of Simon Davidouski from Dubaj. I am pretty sure that Samuil’s parents were Matfei son of Samuil (one more Samuil) Barycheuski (born around 1833 in Plotnica) and Elena daughter of Foma Kolb (born around 1835 in Plotnica). Matfei and Elena got married in Plotnica on 15 Jan 1858.

Dubieniec is the church were all records for Dubaj were kept and this is my primary researched church as well. Therefore I know that Samuil and Irina had four kids baptised there: Paraskevia in 1882, Samuil in 1891, Maksim in 1893 and another Paraskevia in 1895. The records also give a name of the current residence village, thus in 1882 it was Plotnica, in 1891 and 1893 – Pinsk, and in 1895 – Dubaj. I am quite sure that this couple had more children, but they were baptised somewhere else, possibly in Pinsk and maybe in Aĺmany (church records for Kašara were kept there). This theory has to be verified in the archives then.

Irina, the wife of Samuil son of Matfei Barycheuski was born in Dubaj on 24 Apr 1864. Her parents were Simon (later written as Siemion) son of Vasil Davidouski and Ludvika daughter of Stefan (family name unknown). She had at least three siblings (brother Michail (around 1858) who was her witness at the wedding; sister Zenovia (1864) and brother Feodor (1866)). And here my family comes into play. My great-great-grandfather Iosif (or Joseph) son of Michail Barycheuski was a godfather for Irina, Zenovia and Feodor Davidouskaya/-ski. That means that either Iosif was related to the parents of Irina or just was a really good friend.

Unfortunately, Irina died quite young, it was in Dubaj on 26 Mar 1899 and she was 37 y.o. Most likely Samuil had remarried shortly after as many men of that time would do. And possibly he ended up in Kašara…